Audyt gotowości na AI Act

Od strony technicznej, nie prawnej. Sprawdzamy, jakich systemów AI faktycznie używasz, co trzeba udokumentować i zbudować, żeby zgodność dało się wykazać — i co z tego obowiązuje już dziś.

Co obowiązuje dziś, a co dopiero będzie

Digital Omnibus, który wszedł w życie 27 lipca 2026 roku, przesunął obowiązki dla systemów wysokiego ryzyka. To ta zmiana trafiła na nagłówki — i z niej najczęściej wyciąga się wniosek, że do 2027 roku nie trzeba robić nic. Przesunięcie dotyczy jednak tylko jednej części rozporządzenia.

TerminCzego dotyczy
obowiązuje2 lutego 2025Zakazane praktyki (art. 5) oraz obowiązek dotyczący kompetencji AI (art. 4).
obowiązuje2 sierpnia 2025Obowiązki dostawców modeli ogólnego przeznaczenia (GPAI), zasady nadzoru i kary.
obowiązuje2 sierpnia 2026Obowiązki przejrzystości (art. 50): informowanie, że rozmawia się z AI, oraz oznaczanie treści generowanych. Dla systemów działających wcześniej oznaczanie maszynowo odczytywalne ma czas do 2 grudnia 2026.
od2 grudnia 2027Systemy wysokiego ryzyka z załącznika III — przesunięte z 2 sierpnia 2026 przez Digital Omnibus. To ta zmiana, o której najgłośniej pisano.
od2 sierpnia 2028Systemy wysokiego ryzyka wbudowane w produkty regulowane (załącznik I) — przesunięte z 2 sierpnia 2027.

Stan prawny zweryfikowany 19 sierpnia 2026. Ten obszar zmienia się szybko — dwa z powyższych terminów zostały przesunięte już po wejściu rozporządzenia w życie. Daty warto potwierdzić u swojego prawnika przed podjęciem decyzji.

„Termin przesunięty" to nie to samo co „nic nie trzeba robić"

Trzy grupy obowiązków obowiązują niezależnie od przesunięcia i dotyczą znacznie szerszego grona firm niż systemy wysokiego ryzyka:

  • Przejrzystość (od sierpnia 2026). Jeśli człowiek rozmawia z systemem AI, trzeba go o tym poinformować, a treści generowane trzeba oznaczać — przy czym systemy działające przed sierpniem 2026 mają na oznaczanie maszynowo odczytywalne czas do 2 grudnia 2026. Dotyczy to zwykłego chatbota na stronie, nie tylko systemów krytycznych.
  • Kompetencje AI (od lutego 2025). Obowiązek podejmowania działań wspierających rozwój kompetencji AI u osób, które obsługują te systemy w Twoim imieniu. Obowiązuje od półtora roku i nie został przesunięty.
  • Zakazane praktyki (od lutego 2025). Katalog zastosowań, których nie wolno wdrażać w ogóle — warto sprawdzić, zanim projekt ruszy, a nie po.

Przesunięcie warto natomiast wykorzystać: przygotowanie dokumentacji, logowania i nadzoru dla systemu, który już działa produkcyjnie, jest znacznie trudniejsze niż zaprojektowanie tego od razu. Firmy, które potraktują 2027 rok jako termin, będą to robić pod presją.

Gdzie kończy się nasza rola, a zaczyna rola prawnika

To rozgraniczenie jest ważniejsze niż zwykle, więc stawiamy je wprost, zanim przejdziemy do zakresu prac.

  • Nie świadczymy pomocy prawnej. Nie wydajemy opinii o tym, czy Twój system jest systemem wysokiego ryzyka, ani nie interpretujemy przepisów. Ta strona również nie jest poradą prawną.
  • Robimy to, co inżynierskie. Ustalamy, jakich systemów używasz i do czego, przygotowujemy dokumentację techniczną, logowanie, mechanizmy nadzoru człowieka i monitorowanie — czyli materiał, na którym opiera się każda ocena zgodności.
  • Pracujemy na ustaleniach prawnika. Gdy klasyfikacja jest już przesądzona, przekładamy ją na konkretne wymagania wobec systemów. Jeśli klasyfikacji nie ma, pomagamy przygotować materiał, na podstawie którego prawnik może jej dokonać.

Co obejmuje audyt

Audyt kończy się dokumentem, nie prezentacją. Zawiera trzy rzeczy, w tej kolejności:

  • Rejestr systemów AI. Co jest używane, przez kogo, w jakim procesie, na jakich danych i kto za to odpowiada — wraz z rolą, w jakiej występujesz (dostawca czy podmiot stosujący), bo od niej zależy zakres obowiązków. W praktyce ten punkt bywa najbardziej odkrywczy: narzędzia wprowadzone przez zespoły samodzielnie rzadko są gdziekolwiek spisane.
  • Ocena luk. Czego brakuje względem wymogów obowiązujących dziś i tych wchodzących w 2027 roku — osobno, żeby dało się odróżnić pilne od ważnego.
  • Lista zadań technicznych. Uszeregowana według pilności i kosztu, z informacją, co da się zrobić konfiguracją, a co wymaga zmian w systemie.

Co przygotowujemy technicznie

Zakres zależy od wyniku audytu i od klasyfikacji, ale elementy powtarzają się niezależnie od branży. To również te obszary, które rozporządzenie wymienia wprost przy systemach wysokiego ryzyka — a które warto mieć wcześniej.

  • Dokumentacja techniczna — co system robi, na jakich danych działa, jakie ma ograniczenia i znane tryby awarii. Pisana tak, aby dało się ją przeczytać po roku, gdy autor zmienił pracę.
  • Logowanie i możliwość odtworzenia decyzji — zapis wejść, wyjść i wersji modelu w stopniu pozwalającym odtworzyć, dlaczego system odpowiedział tak, a nie inaczej. Doklejenie tego po fakcie jest zwykle najdroższą częścią.
  • Nadzór człowieka — realny, czyli z możliwością zatrzymania i skorygowania systemu, a nie przyciskiem, którego nikt nigdy nie użył. Obejmuje wskazanie, kto konkretnie nadzoruje i po czym pozna, że coś jest nie tak.
  • Monitorowanie i reagowanie — obserwacja jakości i zachowania systemu po wdrożeniu oraz ścieżka zgłaszania problemów.
  • Przejrzystość wobec użytkownika — informowanie, że rozmowa toczy się z AI, i oznaczanie treści generowanych. To obowiązuje już teraz.

Kompetencje AI — obowiązek, o którym najczęściej się zapomina

Art. 4 obowiązuje od lutego 2025 roku i po zmianie z lipca 2026 wymaga podejmowania działań wspierających rozwój kompetencji AI, z uwzględnieniem wiedzy, doświadczenia i kontekstu użycia — nie zagwarantowania określonego poziomu u każdej osoby. To obowiązek starannego działania, nie rezultatu, ale obowiązek realny.

W praktyce chodzi o to, żeby osoby korzystające z systemu rozumiały, co on robi, gdzie bywa zawodny i kiedy nie należy mu ufać. Prowadzimy takie szkolenia jako część wdrożenia AI w firmie — i dokumentujemy je, bo nieudokumentowane działanie trudno później wykazać.

Najczęstsze pytania

Czy skoro termin dla systemów wysokiego ryzyka przesunięto na 2027, mamy czas?

Na obowiązki dla systemów wysokiego ryzyka — tak, do 2 grudnia 2027 dla systemów z załącznika III. Ale przesunięcie dotyczy tylko tej części. Obowiązki przejrzystości obowiązują od 2 sierpnia 2026, zakazane praktyki i obowiązek dotyczący kompetencji AI od lutego 2025, a zasady dla modeli ogólnego przeznaczenia od sierpnia 2025. „Nic nie trzeba robić do 2027 roku" to najczęstszy błędny wniosek z doniesień o przesunięciu.

Czym audyt gotowości różni się od opinii prawnej?

Opinia prawna odpowiada, jak przepis stosuje się do Twojej sytuacji i jakie niesie ryzyko. My odpowiadamy, co trzeba zbudować, żeby dało się to wykazać: jak systemy są opisane, co jest logowane, gdzie człowiek ma realną możliwość interwencji i jakie dowody powstają automatycznie. Klasyfikację prawną zostawiamy prawnikowi — i pracujemy na jego ustaleniach, nie zamiast nich.

Używamy tylko gotowych narzędzi, np. ChatGPT. Czy AI Act nas dotyczy?

Najprawdopodobniej tak, choć w roli podmiotu stosującego, a nie dostawcy — a to inne obowiązki i zwykle znacznie lżejsze. Obowiązek dotyczący kompetencji AI odnosi się do osób obsługujących system w Twoim imieniu niezależnie od tego, kto go zbudował. Jeśli narzędzie prowadzi rozmowę z klientem lub generuje treści, w grę wchodzą też obowiązki przejrzystości.

Co dokładnie dostajemy po audycie?

Rejestr systemów AI używanych w firmie wraz z ich rolą i kontekstem, ocenę tego, czego brakuje względem wymogów obowiązujących dziś i tych nadchodzących, oraz listę zadań technicznych uszeregowaną według pilności i kosztu. Bez tego rejestru rozmowa o zgodności jest rozmową o systemach, których nikt nie policzył.

Czy obowiązek dotyczący kompetencji AI oznacza obowiązkowe szkolenia z certyfikatem?

Nie. Po zmianie z lipca 2026 roku art. 4 wymaga podejmowania działań wspierających rozwój kompetencji AI, z uwzględnieniem wiedzy, doświadczenia i kontekstu użycia — a nie zagwarantowania określonego poziomu u każdej osoby ani konkretnego certyfikatu. W praktyce liczy się to, żeby ludzie obsługujący system rozumieli, co on robi, gdzie się myli i kiedy trzeba go zatrzymać.

Czy pomagacie też przy RODO?

AI Act i RODO nakładają się, ale to osobne reżimy: RODO dotyczy danych osobowych, AI Act — systemów AI, również tych, które danych osobowych nie przetwarzają. W audycie wskazujemy miejsca, gdzie oba się spotykają, natomiast pełna ocena RODO to odrębna praca.

Źródła

Podane wyżej daty i zakresy obowiązków opieramy na tekście rozporządzenia oraz na zmianach wprowadzonych przez Digital Omnibus, który wszedł w życie 27 lipca 2026 roku. Stan zweryfikowany 19 sierpnia 2026. Aktualne teksty:

Zacznijmy od rejestru systemów

Bezpłatna konsultacja, po której wiadomo, jakich systemów AI faktycznie używasz i które z dzisiejszych obowiązków Cię dotyczą.